Waarom een Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) onmisbaar is voor elke ondernemer

Ondernemen is vrijheid. Zelf je koers bepalen, je eigen uren indelen en bouwen aan je droom. Het is de reden waarom je ooit voor jezelf bent begonnen. Maar aan die vrijheid kleeft één groot risico dat vaak wordt onderschat: je bent zelf je meest waardevolle kapitaal.

Wat gebeurt er als dat kapitaal (tijdelijk) uitvalt? Een ongeluk zit in een klein hoekje en een langdurige ziekte of burn-out kondigt zich niet altijd vooraf aan. Waar je als werknemer automatisch terugvalt op de Ziektewet of de WIA, is er voor zelfstandig ondernemers en ZZP’ers geen automatisch sociaal vangnet.

Geen werk betekent direct geen omzet, en dus geen inkomen. Ondertussen lopen je hypotheek, huur, verzekeringen en boodschappen gewoon door. Zonder financiële buffer kan een fysieke of mentale tegenslag hierdoor snel uitmonden in een financiële crisis.

Toch stellen veel ondernemers het regelen van een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) uit. Ze vinden het te duur of denken: “dat overkomt mij niet”. In dit artikel leggen we uit waarom een AOV niet alleen een kostenpost is, maar een cruciale investering in je toekomst. We bespreken de noodzaak, de alternatieven én hoe de Belastingdienst via fiscale voordelen meebetaalt aan jouw zekerheid.

Wat is een arbeidsongeschiktheidsverzekering precies?

Simpel gezegd garandeert een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) je van een inkomen als je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken. Het is een verzekering die jouw inkomensverlies opvangt, zodat je maandelijkse lasten betaald kunnen worden en je levensstandaard op peil blijft.

Veel ondernemers denken bij arbeidsongeschiktheid direct aan ernstige fysieke ongelukken, zoals een val van een steiger, maar de realiteit is vaak anders. Een groot deel van de AOV-claims komt voort uit langdurige ziekten of mentale klachten, zoals een burn-out of zware stress. Een goede AOV dekt zowel fysieke als mentale oorzaken.

Bij het afsluiten van een verzekering kom je vaak voor een keuze te staan die veel invloed heeft op de uitkering: kies je voor een schadeverzekering of een sommenverzekering?

1. De Schadeverzekering

Dit is de meest gekozen vorm. Bij een schadeverzekering kijkt de verzekeraar naar de werkelijke inkomensschade op het moment dat je uitvalt.

Hoe het werkt: Stel, je hebt je verzekerd voor een bedrag van € 40.000 per jaar. Raak je arbeidsongeschikt? Dan controleert de verzekeraar of je in het jaar voorafgaand aan je ziekte ook daadwerkelijk die € 40.000 hebt verdiend.
Let op: Is je winst gedaald en verdien je minder dan het verzekerde bedrag? Dan krijg je bij een schadeverzekering een lagere uitkering, gebaseerd op je daadwerkelijke winst. Je mag er namelijk financieel niet op vooruitgaan.

2. De Sommenverzekering

Bij een sommenverzekering spreek je vooraf een vast bedrag af (de verzekerde som).

Hoe het werkt: Raak je arbeidsongeschikt? Dan keert de verzekeraar dit afgesproken bedrag uit, ongeacht hoeveel winst je op dat moment maakte. Er vindt dus geen toetsing van je inkomen plaats op het moment van ziekte.
Voor wie: Dit is vaak interessant voor ondernemers met sterk wisselende inkomsten of hoge vaste lasten die losstaan van de directe winst. De premie voor een sommenverzekering ligt doorgaans wel iets hoger.

5 Redenen waarom je een AOV nodig hebt

Misschien denk je: “Ik ben nooit ziek, dat risico loop ik wel.” Toch krijgt 1 op de 10 ondernemers vroeg of laat te maken met langdurige arbeidsongeschiktheid. Omdat je als zelfstandige niet kunt terugvallen op de overheid, is het belangrijk om de risico’s onder ogen te zien. Hier zijn de vijf belangrijkste redenen om een AOV niet langer uit te stellen.

1. Het sociale vangnet ontbreekt (en de bijstand is streng)

Dit is de hardste waarheid voor elke ZZP’er: als je niet werkt, stopt de geldstroom direct. In loondienst word je beschermd door de Ziektewet en de WIA. Als ondernemer heb je daar geen recht op.

Het enige vangnet dat er voor jou is, is de Bijstand (Participatiewet). Maar let op: hier kom je pas voor in aanmerking als je bijna al je eigen vermogen hebt ‘opgegeten’. Heb je een koophuis met overwaarde? Heb je spaargeld? Of een partner met een inkomen? Dan krijg je waarschijnlijk niets. Een AOV voorkomt dat je eerst je huis moet verkopen of je spaarrekening moet plunderen voordat je hulp krijgt.

2. Je vaste lasten lopen genadeloos door

Ook als jij in de kreukels ligt, blijft de rekening van de hypotheek of huur elke maand op de mat vallen. Denk ook aan gas, water, licht, verzekeringen en boodschappen. Daarnaast hebben veel ondernemers doorlopende zakelijke kosten, zoals:

Software-abonnementen
Leasecontracten (auto of machines)
Huur van een bedrijfspand

Met een arbeidsongeschiktheidsverzekering dek je deze kosten, zodat je levensstandaard en je bedrijf niet direct in gevaar komen.

3. Spaargeld is vaak niet toereikend

Veel ondernemers zeggen: “Ik heb een buffer, dus ik red me wel.” Dat is een prima gedachte voor een griepje of een gebroken been. Maar reken eens uit:

Stel, je vaste lasten zijn € 3.000 per maand.
Je hebt € 30.000 spaargeld.

Dan kun je het precies 10 maanden uitzingen. Maar wat als je burn-out 1,5 jaar duurt? Of als je door een chronische aandoening nooit meer volledig kunt werken? Een AOV keert uit tot je pensioenleeftijd als dat nodig is. Dat risico is met spaargeld bijna niet af te dekken.

4. Hulp bij re-integratie (je staat er niet alleen voor)

Een bijkomend voordeel van een AOV is de actieve hulp die verzekeraars bieden. Een verzekeraar heeft er namelijk (net als jij) belang bij dat je zo snel mogelijk weer fit bent. Daarom investeren ze vaak in:

Preventie: Coaches om een burn-out te voorkomen.
Re-integratie: Omscholing, aanpassingen aan je werkplek of gespecialiseerde medische hulp.

Met een AOV koop je dus niet alleen een zak geld, maar ook een team van experts die je helpen terugkeren in je bedrijf.

5. Rust in je hoofd

Ondernemen brengt al genoeg onzekerheden met zich mee. Continu piekeren over “wat als ik ziek word” vreet energie. Het weten dat je financiële basis veilig is, geeft gemoedsrust. Die rust zorgt ervoor dat je vrijer kunt ondernemen en betere beslissingen neemt, omdat je niet handelt vanuit angst voor inkomensverlies.

Is een AOV niet veel te duur? (De kosten en de fiscus)

Het eerlijke antwoord? Ja, de bruto maandpremie van een arbeidsongeschiktheidsverzekering kan schrikken zijn. Het wordt vaak gezien als de duurste verzekering voor ondernemers. Maar wie alleen naar het bedrag onderaan de streep kijkt, ziet het halve verhaal.

De hoogte van de premie heb je namelijk grotendeels zelf in de hand. Deze wordt bepaald door vier knoppen waaraan je kunt draaien:

Je beroep: Een dakdekker loopt meer fysiek risico dan een copywriter, en betaalt dus meer.
Je leeftijd: Hoe jonger je instapt, hoe lager de premie vaak is.
De eindleeftijd: Verzekeren tot je 67e is duurder dan tot je 60e of 62e.
De wachttijd (Eigen Risico): Dit is de periode die je zelf overbrugt voordat de verzekering uitkeert. Kies je voor een wachttijd van 3 of 6 maanden in plaats van 1 maand? Dan daalt je premie aanzienlijk.

De Belastingdienst betaalt mee

Wat veel startende ondernemers niet weten, is dat de AOV-premie fiscaal aftrekbaar is. De Belastingdienst ziet deze verzekering als een noodzakelijke uitgave voor inkomenszekerheid.

Je mag de betaalde premie in mindering brengen op je inkomen in Box 1 (inkomstenbelasting). Dit betekent dat je, afhankelijk van je belastingtarief, zo’n 37% tot 49,50% van de premie terugkrijgt via je aangifte inkomstenbelasting.

Rekenvoorbeeld: Bruto vs. Netto

Stel, je sluit een AOV af met een bruto premie van € 250,- per maand. Afhankelijk van hoeveel winst je maakt (en in welke belastingschijf je valt), zien de werkelijke kosten er als volgt uit:

Belastingschijf (Box 1)	Bruto maandpremie	Belastingvoordeel (teruggave)	Netto maandlasten
Schijf 1 (± 37%)	€ 250,00	– € 92,50	€ 157,50
Schijf 2 (49,50%)	€ 250,00	– € 123,75	€ 126,25

Zoals je ziet, zijn de netto lasten vaak veel lager dan de offerte op het eerste gezicht doet vermoeden.

Belangrijke nuance: Omdat je de premie mag aftrekken, is de uitkering (als je ziek wordt) wel belast. Je betaalt dan inkomstenbelasting over het bedrag dat je van de verzekeraar ontvangt.

Alternatieven voor de AOV: Broodfonds en Crowdsurance

Vind je een traditionele verzekering toch te duur, of word je geweigerd vanwege je medische verleden? Dan zijn er gelukkig alternatieven die de laatste jaren enorm populair zijn geworden: het Broodfonds (schenkkring) en Crowdsurance.

Hoewel deze initiatieven op elkaar lijken, werken ze net even anders dan een verzekering.

Wat is een Broodfonds of Schenkkring?

Bij een Broodfonds sluit je je aan bij een groep van 20 tot 50 ondernemers. Jullie leggen maandelijks een bedrag in op een eigen rekening. Wordt iemand in de groep ziek? Dan schenken de andere deelnemers maandelijks een klein bedrag aan de zieke.

Voordeel: Het is transparant, goedkoper dan een AOV en gebaseerd op onderling vertrouwen. Bovendien blijft het geld van jou als niemand ziek is.
Nadeel: Een Broodfonds keert maximaal 2 jaar uit. Ben je na twee jaar nog steeds ziek? Dan stopt de schenking, terwijl je bij een AOV vaak een uitkering tot je pensioen krijgt.
Let op: Een schenking uit een Broodfonds is geen uitkering, maar een gift. Fiscaal werkt dit dus anders.

Wat is Crowdsurance?

Crowdsurance lijkt op een Broodfonds, maar is grootschaliger en vaak anoniemer. Je stort geld in een pot (vaak via een online platform) en deelt het risico met duizenden andere ondernemers.

Voordeel: Lage instapkosten en vaak geen medische acceptatie-eisen (handig voor starters met een medisch verleden).
Nadeel: Ook hier is de uitkeringsduur beperkt (vaak 2 jaar). Bovendien mis je de professionele re-integratiehulp die een verzekeraar wel biedt.

De Slimme Combinatie: Het beste van twee werelden

Veel slimme ondernemers kiezen niet voor of-of, maar voor en-en. Door een Broodfonds te combineren met een traditionele AOV, kun je honderden euro’s per jaar besparen.

Hoe werkt deze strategie?

Je wordt lid van een Broodfonds voor de eerste 2 jaar van ziekte. Dit is relatief goedkoop.
Je sluit een AOV af met een wachttijd (eigen risico) van 2 jaar.
Omdat de verzekeraar pas na 2 jaar hoeft te betalen, is de premie voor deze AOV extreem laag.

Op deze manier ben je gedekt voor kortdurende ziekte (via het Broodfonds) én voor langdurige invaliditeit (via de AOV), tegen aanzienlijk lagere maandlasten.

De verplichte AOV voor ZZP’ers: Wat komt eraan?

Veel ondernemers stellen het regelen van hun arbeidsongeschiktheid uit omdat ze gehoord hebben dat er een verplichte basisverzekering (BAZ) aankomt. De gedachte is simpel: “Waarom zou ik nu iets afsluiten als de overheid het straks voor mij regelt?”

Dat klinkt logisch, maar wachten is in dit geval risicovol. De plannen voor de verplichte AOV slepen al jaren voort en de exacte ingangsdatum schuift steeds op. Maar belangrijker nog: de dekking van deze verplichte verzekering zal waarschijnlijk minimaal zijn.

Wat houdt de verplichte basisverzekering in?

De overheid wil voorkomen dat zelfstandigen bij ziekte direct in de bijstand belanden. Het doel is een basisvoorziening. In de huidige plannen betekent dit:

Dekking tot minimumloon: De uitkering is gemaximeerd op het minimumloon (WML). Verdien jij € 3.500 of € 5.000 per maand? Dan val je bij ziekte alsnog terug naar bijstandsniveau (circa € 1.700 bruto). Dat is een enorme inkomensval.
Standaard wachttijd: Je kunt waarschijnlijk niet kiezen voor een korte eigenrisicoperiode. In de plannen wordt vaak gesproken over een wachttijd van één jaar (52 weken). Dat betekent dat je het eerste jaar van ziekte volledig zelf moet betalen.
Geen maatwerk: Iedereen betaalt waarschijnlijk dezelfde standaardpremie (of een percentage van het inkomen), ongeacht het beroep of risico.

Waarom je beter niet kunt wachten (De “Opt-out”)

Het goede nieuws is dat er in de wetsvoorstellen bijna altijd sprake is van een opt-out regeling. Dit betekent dat je niet verplicht bent om deel te nemen aan de staatsverzekering, mits je zelf een private verzekering hebt die minimaal dezelfde dekking biedt.

Er zijn drie zwaarwegende redenen om nu al zelf een private AOV te regelen en niet te wachten op de overheid:

Betere dekking: Met een private AOV verzeker je jouw werkelijke inkomen, niet slechts het minimumloon. Zo kun je je hypotheek blijven betalen.
Keuzevrijheid: Je bepaalt zelf je wachttijd (bijvoorbeeld 1 of 3 maanden in plaats van een jaar) en de eindleeftijd.
Medische acceptatie: Dit is het grootste risico van wachten. Stel dat je – in de tijd dat je wacht op de wetgeving – klachten krijgt (bijv. rugpijn of stress). Dan kun je je daarna niet meer particulier verzekeren voor die klachten. Je zit dan vast aan de sobere staatsverzekering.

Kortom: Door nu zelf actie te ondernemen, behoud je de regie en voorkom je dat je straks verplicht premie betaalt voor een verzekering die eigenlijk niet bij jouw leven past.

3 tips bij het afsluiten van een AOV

Ben je overtuigd van de noodzaak? Mooi! Maar teken nog niks voordat je deze drie zaken in de polisvoorwaarden hebt gecheckt. Ze maken het verschil tussen een uitkering waar je echt iets aan hebt, en schijnzekerheid.

1. Beroepsarbeidsongeschiktheid vs. Passende arbeid

Dit is het belangrijkste criterium.

Beroepsarbeidsongeschiktheid: Je bent verzekerd voor jouw eigen beroep.
- Voorbeeld: Ben je chirurg en verlies je een vinger? Dan kun je je werk niet meer doen en krijg je een uitkering.
Passende arbeid: De verzekeraar kijkt of je een ander beroep kunt uitoefenen dat past bij je ervaring en opleiding.
- Voorbeeld: Als diezelfde chirurg nog wel medisch adviseur of docent kan worden, keert de verzekering niet (of veel minder) uit.
- Tip: Kies altijd voor beroepsarbeidsongeschiktheid als je zeker wilt weten dat je niet gedwongen wordt om heel ander werk te gaan doen.

2. Indexatie (inflatiecorrectie)

Een uitkering van € 2.500 is nu misschien genoeg, maar over 20 jaar is dat bedrag door inflatie veel minder waard.

Tip: Kies voor een verzekering met indexatie. Zowel je verzekerde bedrag als je uitkering stijgen dan jaarlijks mee met de inflatie (of een vast percentage). Dit kost iets meer premie, maar beschermt je koopkracht op de lange termijn.

3. De onderhoudsplicht (of en-bloc clausule)

Sommige (vaak goedkopere) verzekeraars hebben het recht om tussentijds de premies en voorwaarden voor alle verzekerden in één keer te wijzigen (en-bloc).

Tip: Let goed op of de verzekeraar dit mag doen. Je wilt niet over 5 jaar ineens geconfronteerd worden met een premieverhoging van 20% of slechtere voorwaarden waar je niet onderuit kunt (behalve door op te zeggen).

Conclusie: Een investering in je eigen toekomst

Laten we eerlijk zijn: niemand betaalt voor zijn lol maandelijks honderden euro’s aan een verzekering die je hoopt nooit nodig te hebben. Het voelt als geld weggooien… tot het moment dat het misgaat.

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is geen luxeproduct, maar het fundament onder je onderneming. Het zorgt ervoor dat alles waar je hard voor gewerkt hebt – je huis, je levensstandaard, je gezin – overeind blijft als jij even niet kunt leveren.

Bedenk dat de fiscus een flink deel van de premie betaalt, dat je met een langere wachttijd de kosten kunt drukken en dat wachten op de verplichte overheidsvariant waarschijnlijk duurder en slechter uitpakt.

Ondernemen is risico’s nemen, maar slim ondernemen is weten welke risico’s je niet zelf kunt dragen. Zorg voor dat vangnet, zodat je met een gerust hart kunt blijven bouwen aan je succes.